တရားအလွဴသည္ အလွဴအားလံုးကို ေအာင္ႏုိင္၏၊

သဗၺဒါနံ ဓမၼဒါနံ ဇိနာတိ၊ သဗၺရသံ ဓမၼရေသာ ဇိနာတိ။
သဗၺရတႎ ဓမၼရတိ ဇိနာတိ၊ တဏွကၡေယာ သဗၺဒုကၡံ ဇိနာတိ။

တရားအလွဴသည္ အလွဴအားလံုးကို ေအာင္ႏုိင္၏၊ တရားအရသာသည္ အရသာအားလံုးကို ေအာင္ႏိုင္၏၊ တရား၌ ေမြ႔ေလ်ာ္ျခင္းသည္ ေမြ႔ေလ်ာ္ျခင္းအားလံုးကို ေအာင္ႏုိင္၏၊ တဏွာကုန္ရာ အရဟတၱဖိုလ္သည္ အလံုးစံုေသာဆင္းရဲကို ေအာင္ႏုိင္၏။

The gift of Dhamma is no match with any other gifts, the taste of Dhamma is no match with any other taste, living with Dhamma in enjoyment is no match with any other living, and the victory over craving conquers all sufferings.

(ဓမၼပဒ)

ဓမၼ႒၀ဂၢ - ဓမၼပဒ

၁၉။ ဓမၼ႒၀ဂၢ 

၂၅၆။ န ေတန ေဟာတိ ဓမၼေ႒ာ၊ ေယနတၳံ သာဟသာ နေယ။
ေယာ စ အတၳံ အနတၳဥၥ၊ ဥေဘာ နိေစၧယ် ပ႑ိေတာ။

၂၅၇။ အသာဟေသန ဓေမၼန၊ သေမန နယတီ ပေရ။
ဓမၼႆ ဂုေတၱာ ေမဓာ၀ီ၊ ဓမၼေ႒ာတိ ပ၀ုစၥတိ။

၂၅၆။ ဆံုးျဖတ္အပ္ေသာ အမႈသေဘာကို ႏုိင္ထက္စီးနင္း ဆံုးျဖတ္ျခင္းေၾကာင့္ တရား၌တည္သူ တရားသူႀကီးမဟုတ္၊ ပညာ႐ွိသည္ ဟုတ္မွန္ေသာအေၾကာင္း မဟုတ္မမွန္ေသာအေၾကာင္း ႏွစ္ပါး စံုကို စံုစမ္းေမးျမန္း၍ ဆံုးျဖတ္ရာ၏။

၂၅၇။ မခြၽတ္မယြင္း တရားႏွင့္အညီ သူတစ္ပါးတို႔ကို ႏိုင္ျခင္း႐ႈံးျခင္းသို႔ ေရာက္ေစေသာ ပညာ႐ွိကို တရားေစာင့္ေသာ တရား၌တည္သူ တရားသူႀကီးဟု ဆိုအပ္၏။

256. One who forcefully decides and settles matters in his own way is not righteous; a wise person considers what is right and what is wrong.

257. One who judges others justly and righteously with Dhamma, is called "One firm in Dhamma".

မလ၀ဂၢ - ဓမၼပဒ

၁၈။ မလ၀ဂၢ

၂၃၅။ ပ႑ဳပလာေသာ၀ ဒါနိသိ၊ ယမပုရိသာပိ စ ေတ ဥပ႒ိတာ။
ဥေယ်ာဂမုေခ စ တိ႒သိ၊ ပါေထယ်မၸိ စ ေတ န ၀ိဇၨတိ။

၂၃၆။ ေသာ ကေရာဟိ ဒီပမတၱေနာ၊ ခိပၸံ ၀ါယမ ပ႑ိေတာ ဘ၀။
နိဒၶႏၲမေလာ အနဂၤေဏာ၊ ဒိဗၺံ အရိယဘူမႎ ဥေပဟိသိ။

၂၃၇။ ဥပနီတ၀ေယာ စ ဒါနိသိ၊ သမၸယာေတာသိ ယမႆ သႏၲိကံ။
၀ါေသာ ေတ နတၳိ အႏၲရာ၊ ပါေထယ်မၸိ စ ေတ န ၀ိဇၨတိ။

၂၃၈။ ေသာ ကေရာဟိ ဒီပမတၱေနာ၊ ခိပၸံ ၀ါယမ ပ႑ိေတာ ဘ၀။
နိဒၶႏၲမေလာ အနဂၤေဏာ၊ န ပုနံ ဇာတိဇရံ ဥေပဟိသိ။

၂၃၅။ ဥပါသကာ သင္သည္ ယခုအခါေဖ်ာ့ေတာ့ေသာ ဖက္႐ြက္ေရာ္ကဲ့သို႔ျဖစ္ခဲ့ျပီ၊ ေသမင္းတမန္တို႔သည္လည္း သင္၏ အနီး၌ တည္ကုန္ျပီ၊ ဆုတ္ယုတ္ပ်က္စီးျခင္း၏အစ ဘ၀အဆံုး၌လည္း တည္ခဲ့ျပီ၊ သင့္အား ဘ၀တစ္ပါးသို႔သြားရန္ ေကာင္းမႈရိကၡာလည္း မ႐ွိ။

၂၃၆။ ထိုသင္သည္ မိမိ၏ မွီရာကြၽန္းႏွင့္တူေသာ ေကာင္းမႈကိုျပဳေလာ့၊ လ်င္စြာ အားထုတ္၍ ပညာ႐ွိသူျဖစ္ေလေလာ့၊ အညစ္အေၾကးကိုပယ္ထုတ္၍ ကိေလသာမ႐ွိခဲ့မူ အရိယာတို႔ေနရာ သုဒၶါ၀ါသဘံုသို႔ ကပ္ေရာက္ရလတၱံ႔။

၂၃၇။ ဥပါသကာ သင္သည္ယခုအခါအ႐ြယ္လြန္ေခ်ၿပီ၊ ေသမင္း၏ အထံသို႔ သြားခ်ိန္ေရာက္ခဲ့ၿပီ၊ သင့္အား ခရီးအၾကား၌ ရပ္နားေနရန္ အခြင့္မ႐ွိ၊ သင့္အား ဘ၀တစ္ပါးသို႔သြားရန္ ေကာင္းမႈရိကၡာလည္း မ႐ွိ။

၂၃၈။ ဥပါသကာ သင္သည္မိမိ၏ မွီရာကြၽန္းႏွင့္တူေသာ ေကာင္းမႈကိုျပဳေလာ၊့ လ်င္စြာအားထုတ္၍ ပညာ႐ွိသူ ျဖစ္ေလ ေလာ့၊ အညစ္အေၾကးကိုပယ္ထုတ္၍ ကိေလသာမ႐ွိခဲ့မူ တစ္ဖန္ ပဋိသေႏၶေနျခင္း အိုျခင္းသို႔ မေရာက္ရေတာ့ လတၱံ႔။

ေကာဓ၀ဂၢ - ဓမၼပဒ

၁၇။ ေကာဓ၀ဂၢ

၂၂၁။ ေကာဓံ ဇေဟ ၀ိပၸဇေဟယ် မာနံ၊ သံေယာဇနံ သဗၺမတိကၠေမယ်။
တံ နာမ႐ူပသၼိမသဇၨမာနံ၊ အကိဥၥနံ နာႏုပတႏၲိ ဒုကၡာ။

၂၂၁။ အမ်က္ေဒါသကို စြန္႔ရာ၏၊ မာနကို ပယ္ရာ၏၊ သံေယာဇဥ္မွန္သမွ်ကို ေက်ာ္လြန္ရာ၏၊ နာမ္႐ုပ္၌ မၿငိတြယ္ မေၾကာင့္ၾကသူထံသို႔ ဆင္းရဲဒုကၡတို႔သည္ မက်ေရာက္ကုန္။

221. Put away anger, abandon pride and overcome bondage. Whoever clings not to the constituents of existence (Nama-rupa, mind and matter) and to nothing whatsoever, sufferings never befall him.

ပိယ၀ဂၢ - ဓမၼပဒ

၁၆။ ပိယ၀ဂၢ

၂၀၉။ အေယာေဂ ယုဥၨမတၱာနံ၊ ေယာဂသၼိဥၥ အေယာဇယံ။
အတၳံ ဟိတြာ ပိယဂၢါဟီ၊ ပိေဟတတၱာႏုေယာဂိနံ။

၂၁၀။ မာ ပိေယဟိ သမာဂဉိ ၧ၊အပၸိေယဟိ ကုဒါစနံ။
ပိယာနံ အဒႆနံ ဒုကၡံ၊ အပၸိယာနဥၥ ဒႆနံ။

၂၁၁။ တသၼာ ပိယံ န ကယိရာထ၊ ပိယာပါေယာ ဟိ ပါပေကာ။
ဂႏၴာ ေတသံ န ၀ိဇၨႏၲိ၊ ေယသံ နတၳိ ပိယာပၸိယံ။

၂၀၉။ မိမိကိုယ္ကို အားမထုတ္သင့္ရာ၌ အားထုတ္လ်က္ အားထုတ္သင့္ရာ၌ အားမထုတ္ဘဲ အက်ဳိးစီးပြားကို စြန္႔လႊတ္၍ ခ်စ္ဖြယ္အာ႐ုံ ကာမဂုဏ္ကို စြဲလမ္းသူသည္ ကိုယ္တိုင္အားထုတ္ သူတို႔၏ အက်ဳိးစီးပြားကို ငါရမူကား ေကာင္းေလစြဟု လိုလားေတာင့္တ၏။

၂၁၀။ ခ်စ္ေသာသူတို႔ႏွင့္လည္း မေပါင္းေဖာ္လင့္၊ မုန္းေသာသူတို႔ႏွင့္လည္း တစ္ခါတစ္ရံမွ် မေပါင္းေဖာ္ပါလင့္၊ ခ်စ္ေသာသူတို႔ကိုလည္း မျမင္ရျခင္းသည္ ဆင္းရဲ၏၊ မုန္းေသာသူတို႔ကို ျမင္ရျခင္းသည္လည္း ဆင္းရဲ၏။

၂၁၁။ ထို႔ေၾကာင့္ လူကိုျဖစ္ေစ ပစၥည္းဥစၥာကိုျဖစ္ေစ ခ်စ္ခင္စဲြလမ္းျခင္းကို မျပဳရာ၊ ခ်စ္ခင္ စြဲလမ္းဖြယ္ရာတို႔ႏွင့္ ေကြကြင္းရျခင္းသည္ မေကာင္းသည္သာတည္း၊ ခ်စ္ျခင္းမုန္းျခင္း မ႐ွိေသာ သူတို႔အား အေႏွာင္အဖဲြ႔ ဂႏၴတို႔ မ႐ွိၾကကုန္။

209. One who does what should not be done and fails to make efforts on virtuous deeds, who forgets the true aim of life and sinks into sensual desires – will one day envy the person who makes efforts in high contemplation.

210. Do not be in together with loved ones, also not get acquainted with unpleasant; not to see loved ones is pain, so also it is pain to see unpleasant.

211. Therefore do not make endearment, for separation from the dear is painful. Those who hold nothing dear and hate nothing has no fetters.

သုခ၀ဂၢ - ဓမၼပဒ

၁၅။ သုခ၀ဂၢ

၁၉၇။ သုသုခံ ၀တ ဇီ၀ါမ၊ ေ၀ရိေနသု အေ၀ရိေနာ။
ေ၀ရိေနသု မႏုေႆသု၊ ၀ိဟရာမ အေ၀ရိေနာ။

၁၉၈။ သုသုခံ ၀တ ဇီ၀ါမ၊ အာတုေရသု အနာတုရာ။
အာတုေရသု မႏုေႆသု၊ ၀ိဟရာမ အနာတုရာ။

၁၉၉။ သုသုခံ ၀တ ဇီ၀ါမ၊ ဥႆုေကသု အႏုႆုကာ။
ဥႆုေကသု မႏုေႆသု၊ ၀ိဟရာမ အႏုႆုကာ။

၁၉၇။ ရန္ျပဳတတ္သူတို႔အလယ္၌ ရန္မျပဳၾကကုန္ဘဲ အလြန္ခ်မ္းသာစြာ ငါတို႔ အသက္ေမြးႏုိင္ၾကကုန္၏၊ ရန္ျပဳေသာသူတို႔အလယ္၌ ရန္မ႐ွိကုန္ဘဲ ငါတို႔ေနႏုိင္ၾကကုန္၏။

၁၉၈။ ကိေလသာအႏွိပ္စက္ခံရေသာ သူတို႔အလယ္၌ ကိေလသာအႏွိပ္စက္ မခံရကုန္ဘဲ အလြန္ခ်မ္းသာစြာ ငါတို႔ အသက္ေမြးႏုိင္ၾကကုန္၏၊ ကိေလသာ အႏွိပ္အစက္ခံရေသာ သူတို႔အလယ္၌ ကိေလသာအႏွိပ္အစက္မခံရကုန္ဘဲ ငါတို႔ေနႏုိင္ၾကကုန္၏။

၁၉၉။ ကာမဂုဏ္ကို ေၾကာင့္ၾကစိုက္ကုန္ေသာ သူတို႔အလယ္၌ ကာမဂုဏ္ကို ေၾကာင့္ၾကမစိုက္ၾကကုန္ဘဲ အလြန္ခ်မ္းသာစြာ ငါတို႔အသက္ေမြးႏုိင္ၾကကုန္၏၊ ကာမဂုဏ္ကို ေၾကာင့္ၾကစိုက္ကုန္ေသာ လူတို႔အလယ္၌ ကာမ ဂုဏ္ကို ေၾကာင့္ၾကမစိုက္ၾကကုန္ဘဲ ငါတို႔ေနႏုိင္ၾကကုန္၏။

ဗုဒၶ၀ဂၢ - ဓမၼပဒ

၁၄။ ဗုဒၶ၀ဂၢ

၁၇၉။ ယႆ ဇိတံ နာ၀ဇီယတိ၊ ဇိတံ ယႆ ေနာ ယာတိ ေကာစိ ေလာေက။
တံ ဗုဒၶမနႏၲေဂါစရံ၊ အပဒံ ေကန ပေဒန ေနႆထ။

၁၈၀။ ယႆ ဇာလိနီ ၀ိသတၱိကာ၊ တဏွာ နတၳိ ကုဟိဥၥိ ေနတေ၀။
တံ ဗုဒၶမနႏၲေဂါစရံ၊ အပဒံ ေကန ပေဒန ေနႆထ။

၁၇၉။ အၾကင္ျမတ္စြာဘုရားသည္ ေအာင္အပ္ျပီးေသာ ကိေလသာကို တစ္ဖန္ေအာင္ဖြယ္မလို၊ ေလာက၌ အၾကင္ ျမတ္စြာဘုရား၏ ေအာင္ျပီးေသာ ကိေလသာေနာက္သို႔ ကိေလသာတစ္စံုတစ္ခုမွ် အစဥ္မလိုက္ေတာ့ေခ်၊ အပိုင္း အျခားမ႐ွိ က်က္စားႏုိင္သည့္ သဗၺညဳတဉာဏ္႐ွိေတာ္မူေသာ ရာဂစေသာ ခရီးလမ္းေၾကာင္းမ႐ွိေသာ ထိုျမတ္စြာ ဘုရားကို အဘယ္ခရီးလမ္းေၾကာင္းျဖင့္ သင္တို႔ ေခၚေဆာင္ ႏုိင္ကုန္အံ့နည္း။

၁၈၀။ အၾကင္ျမတ္စြာဘုရားအား တစ္စံုတစ္ခုေသာ ေလာကသို႔ ေခၚေဆာင္ရန္ ပိုက္ကြန္ပမာ ကပ္ျငိတတ္ေသာ တဏွာသည္မ႐ွိ၊ အပိုင္းအျခားမ႐ွိ က်က္စားႏုိင္သည့္ သဗၺညဳတဉာဏ္ ႐ွိေတာ္မူေသာ ရာဂစေသာ ခရီးလမ္း ေၾကာင္းမ႐ွိေသာ ထိုျမတ္စြာဘုရားကို အဘယ္ခရီးလမ္းေၾကာင္းျဖင့္ သင္တို႔ ေခၚေဆာင္ႏုိင္ကုန္အံ့နည္း။

ေလာက၀ဂၢ - ဓမၼပဒ

၁၃။ ေလာက၀ဂၢ

၁၆၇။ ဟီနံ ဓမၼံ န ေသေ၀ယ်၊ ပမာေဒန န သံ၀ေသ။
မိစၧာဒိ႒ႎ န ေသေ၀ယ်၊ န သိယာ ေလာက၀ၯုေနာ။

၁၆၇။ ကာမဂုဏ္ အယုတ္တရားကို မမွီ၀ဲရာ၊ ေမ့ေမ့ ေလ်ာ့ေလ်ာ့ မေနရာ၊ မွားေသာအယူကို မယူရာ၊ ေလာက ႀကီးပြားေရးအတြက္ သက္သက္မျဖစ္ရာ။

167. One should not live in lowly quality life (sensualities), one should not live on heedlessness, one should not act on wrong views, and one should not sink into the world.

အတၱ၀ဂၢ - ဓမၼပဒ

၁၂။ အတၱ၀ဂၢ

၁၅၇။ အတၱာနေဥၥ ပိယံ ဇညာ၊ ရေကၡယ် နံ သုရကၡိတံ။
တိဏၰံ အညတရံ ယာမံ၊ ပဋိဇေဂၢယ် ပ႑ိေတာ။

၁၅၇။ မိမိကိုယ္ကို ခ်စ္အပ္၏ဟုသိပါမူ ထိုမိမိကိုယ္ကို ေကာင္းစြာေစာင့္ေ႐ွာက္ျခင္းျဖင့္ ေစာင့္ေ႐ွာက္ရာ၏၊ ပညာ ႐ွိသူသည္ အ႐ြယ္သံုးပါးတို႔တြင္ တစ္ပါးပါးေသာအ႐ြယ္၌ လံု႔လထုတ္ကာ သုတ္သင္ရာ၏။

157. One who knows self is dear will guard oneself, with diligence. The wise one would look after himself during one of three watches of his life time (youth, middle age and old age).

ဇရာ၀ဂၢ - ဓမၼပဒ

၁၁။ ဇရာ၀ဂၢ

၁၄၆။ ေကာ ႏု ဟာေသာ ကိမာနေႏၵာ၊ နိစၥံ ပဇၨလိေတ သတိ။
အႏၶကာေရန ၾသနဒၶါ၊ ပဒီပံ န ဂေ၀သထ။

၁၄၆။ လူအေပါင္း၌ အျမဲကိေလသာမီး ေတာက္ေလာင္ေနပါလွ်က္ အဘယ့္ေၾကာင့္ ေပ်ာ္ျမဴး ရယ္႐ႊင္ဘိသနည္း၊ အဘယ့္ေၾကာင့္ ႏွစ္လို၀မ္းသာျခင္း ျဖစ္ဘိသနည္း၊ အ၀ိဇၨာမိုက္ေမွာင္ႀကီးျဖင့္ ပိတ္ဆီး ေျမႇးယွက္အပ္ကုန္ သည္ျဖစ္ပါလ်က္ သင္တို႔သည္ အဘယ့္ေၾကာင့္ ပညာဆီမီးကို မ႐ွာဘဲ ေနၾကကုန္သနည္း။

146. How is there laughter, how is there joy, while the fire of passion and desire is burning on all people? When you are in deep darkness of craving and ignorance, will you not ask for a lamp of wisdom?

ဒ႑၀ဂၢ - ဓမၼပဒ

၁၀။ ဒ႑၀ဂၢ

၁၂၉။ သေဗၺ တသႏၲိ ဒ႑ႆ၊ သေဗၺ ဘာယႏၲိ မစၥဳေနာ။
အတၱာနံ ဥပမံ ကတြာ၊ န ဟေနယ် န ဃာတေယ။

၁၂၉။ အလံုးစံုေသာ သတၱ၀ါတို႔သည္ ဒဏ္မွ ထိတ္လန္႔ကုန္၏၊ အလံုးစံုေသာသတၱ၀ါတို႔သည္ ေသျခင္းမွ ေၾကာက္ကုန္၏၊ မိမိကိုယ္ကို ဥပမာျပဳ၍ သတၱ၀ါတို႔ကိုမသတ္ျဖတ္ မညႇဥ္းဆဲရာ။

129. All beings are afraid of punishment, so also all beings are afraid of death. Considering others as yourself, one should neither kill nor ill treat others.

ပါပ၀ဂၢ - ဓမၼပဒ

၉။ ပါပ၀ဂၢ 

၁၁၆။ အဘိတၳေရထ ကလ်ာေဏ၊ ပါပါ စိတၱံ နိ၀ါရေယ။
ဒႏၶံ ဟိ ကေရာေတာ ပုညံ၊ ပါပသၼႎ ရမတီ မေနာ။

၁၁၆။ မေကာင္းမႈ၌စိတ္သည္ ေမြ႔ေလ်ာ္တတ္၍ ေကာင္းမႈျပဳေသာအခါ ႏုံ႔ေႏွးတတ္ရကား မေကာင္းမႈမွ စိတ္ကိုတားျမစ္၍ ကုသုိလ္ေကာင္းမႈတုိ႔ကို လ်င္ျမန္ေဆာစြာ ျပဳလုပ္ရာ၏။

116. Quicken to do good, keep the mind away from evil. The mind of one who is slow in doing well finds pleasure in evil.

သဟႆ၀ဂၢ - ဓမၼပဒ

၈။ သဟႆ၀ဂၢ


၁၀၀။ သဟႆမပိ ေစ ၀ါစာ၊ အနတၳပဒသံဟိတာ။
ဧကံ အတၳပဒံ ေသေယ်ာ၊ ယံ သုတြာ ဥပသမၼတိ။

၁၀၀။ ေတာဖြဲ႔ေတာင္ဖဲြ႔ အက်ဳိးမဲ့ပုဒ္ႏွင့္သာဆိုင္ေသာ စကားသည္ အခြန္းတစ္ေထာင္ရွိေစကာမူ မျမတ္၊ ၾကားနာရသျဖင့္ ရာဂစသည္ ျငိမ္းေအးေၾကာင္းျဖစ္၍ အက်ဳိး႐ွိေသာ တေၾကာင္း တစ္ပုဒ္ တဂါထာသည္သာ ပိုလြန္၍ ျမတ္၏။

100. Though a statement composed of a thousand words without sense, one word of sense is better, which one becomes pacified.

အရဟႏၲ၀ဂၢ - ဓမၼပဒ

၇။ အရဟႏၲ၀ဂၢ 

၉၀။ ဂတဒၶိေနာ ၀ိေသာကႆ၊ ၀ိပၸမုတၱႆ သဗၺဓိ။
သဗၺဂႏၴပၸဟီနႆ၊ ပရိဠာေဟာ န ၀ိဇၨတိ။

၉၀။ စိုးရိမ္ကင္းေသာ အလံုးစံုေသာ (ခႏၶာစသည့္)တရားတို႔မွ လြတ္ေျမာက္ေသာ အလံုးစံု အထံုးအဖြဲ႔ကို ပယ္ျပီးေသာ သံသရာ ခရီးသြားျပီးေသာ (ရဟႏၲာ) ပုဂၢိဳလ္အား ပူပန္မႈ မ႐ွိေတာ့ေခ်။

90. For the one who has completed the journey of rebirths, left sorrow behind, is free in all circumstances, and liberated from all bondage, has no more worries of life.

ပ႑ိတ၀ဂၢ - ဓမၼပဒ

၆။ ပ႑ိတ၀ဂၢ 

၇၆။ နိဓိီနံ၀ ပ၀တၱာရံ၊ ယံ ပေႆ ၀ဇၨဒႆိနံ။
နိဂၢယွ၀ါဒႎ ေမဓာ၀ႎ၊ တာဒိသံ ပ႑ိတံ ဘေဇ။
တာဒိသံ ဘဇမာနႆ၊ ေသေယ်ာ ေဟာတိ န ပါပိေယာ။

၇၆။ အျပစ္ေဖာ္ျပ ႏွိမ္ခ်ဆံုးမေလ့႐ွိေသာ ထိုသို႔သေဘာ႐ွိေသာ ပညာ႐ွိကို ျမႇဳပ္ထားေသာေ႐ႊအိုးကို ေျပာၾကားလာသူကဲ့သို႔ ထင္မွတ္႐ႈၾကည့္၍ ဆည္းကပ္ရာ၏၊ ထိုသို႔ သေဘာ႐ွိေသာ ပညာ႐ွိကို ဆည္းကပ္ ေသာသူအားျမတ္၏၊ မယုတ္ညံ့ေပ။

76. Whoever sees one who detects faults as a revealer of hidden treasures should follow such a wise one who is blameworthy. Follow this person; good, not evil, happens to one who associates with such a person.

ဗာလ၀ဂၢ - ဓမၼပဒ

၅။ ဗာလ၀ဂၢ

၆၀။ ဒီဃာ ဇာဂရေတာ ရတၱိ၊ ဒီဃံ သႏၲႆ ေယာဇနံ။
ဒီေဃာ ဗာလာန သံသာေရာ၊ သဒၶမၼံ အ၀ိဇာနတံ။

၆၀။ အိပ္မေပ်ာ္ ႏုိးေနေသာသူအား ညဥ့္တာ႐ွည္လ်ား၏၊ ခရီးပန္းေသာသူအား ယူဇနာခရီးသည္ ႐ွည္လ်ား၏။ သူေတာ္ေကာင္းတရားကို မသိေသာ လူမိုက္တို႔အား သံသရာသည္ ႐ွည္လ်ား၏။

60. Long is the night for one awake, long is a league to one tired, and long is Samsara of rebirths and deaths to the foolish who do not know the true Dhamma.

ပုပၹ၀ဂၢ - ဓမၼပဒ

၄။ ပုပၹ၀ဂၢ 

၄၄။ ေကာ ဣမံ ပထ၀ႎ ၀ိေစႆတိ၊ ယမေလာကဥၥ ဣမံ သေဒ၀ကံ။
ေကာ ဓမၼပဒံ သုေဒသိတံ၊ ကုသေလာ ပုပၹမိ၀ ပေစႆတိ။

၄၅။ ေသေခါ ပထ၀ႎ ၀ိေစႆတိ၊ ယမေလာကဥၥ ဣမံ သေဒ၀ကံ။
ေသေခါ ဓမၼပဒံ သုေဒသိတံ၊ ကုသေလာ ပုပၹမိ၀ ပေစႆတိ။

၄၄။ ဤအတၱေဘာတည္းဟူေသာ ေျမႀကီးကို လည္းေကာင္း၊ (အပါယ္ေလး၀) ယမမင္းေလာကကို လည္းေကာင္း၊ နတ္ေလာကႏွင့္တကြ ဤလူ႔ေလာကကို လည္းေကာင္း အဘယ္သူသည္ ဉာဏ္ျဖင့္ ေရြးခ်ယ္စိစစ္ႏိုင္အံ့နည္း၊ လိမၼာကြၽမ္းက်င္ေသာ ပန္းသည္သည္ ပန္းကိုေ႐ြးခ်ယ္ စိစစ္သကဲ့သို႔ ေကာင္းစြာေဟာအပ္ေသာ တရားအစုကို အဘယ္သူသည္ ေ႐ြးခ်ယ္စိစစ္ႏုိင္အံ့နည္း။

၄၅။ ဤအတၱေဘာတည္းဟူေသာ ေျမႀကီးကို လည္းေကာင္း၊ (အပါယ္ေလး၀) ယမမင္းေလာကကို လည္းေကာင္း၊ နတ္ေလာကႏွင့္တကြ ဤလူ႔ေလာကကို လည္းေကာင္း ေသကၡပုဂိၢဳလ္သည္ ဉာဏ္ျဖင့္ ေ႐ြးခ်ယ္စိစစ္ႏိုင္လတၱံ႔၊ လိမၼာကြၽမ္းက်င္ေသာ ပန္းသည္သည္ ပန္းကို ေ႐ြးခ်ယ္စိစစ္သကဲ့သို႔ ေကာင္းစြာေဟာအပ္ေသာ တရားအစုကို ေသကၡပုဂိၢဳလ္သည္ ေ႐ြးခ်ယ္စိစစ္ႏိုင္လတံၱ႔။

44. Who will conquer this world, and the world of the gods, and the world of Yama (hell, the four apayas)? Who will find the clear path of perfection, even as an expert florist who picks flowers finds the most beautiful flower?

စိတၱ၀ဂၢ - ဓမၼပဒ

၃။ စိတၱ၀ဂၢ 


၃၃။ ဖႏၵနံ စပလံ စိတၱံ၊ ဒူရကၡံ ဒုႏၷိ၀ါရယံ။
ဥဇံု ကေရာတိ ေမဓာ၀ီ၊ ဥသုကာေရာ၀ ေတဇနံ။

၃၄။ ၀ါရိေဇာ၀ ထေလ ခိေတၱာ၊ ၾသကေမာကတဥဗၻေတာ။
ပရိဖႏၵတိဒံ စိတၱံ၊ မာရေဓယ်ံ ပဟာတေ၀။

၃၃။ ေလးသမားသည္ ျမားကို ေျဖာင့္ေအာင္ျပဳသကဲ့သို႔ ပညာ႐ွိသည္ (အာ႐ံုတို႔၌)တုန္လႈပ္၍ လွ်ပ္ေပၚေလာ္ လည္ျခင္း သေဘာ႐ွိေသာ ေစာင့္ထိန္းရန္ တားျမစ္ရန္ ခက္ခဲေသာစိတ္ကို ေျဖာင့္ေအာင္ျပဳ၏။

၃၄။ ေရတည္းဟူေသာ မွီရာတည္ရာမွ ထုတ္ေဆာင္၍ ကုန္း၌ပစ္ခ်ထားအပ္ေသာငါးသည္ တဖ်ပ္ဖ်ပ္ တုန္လႈပ္သကဲ့သို႔ ကိေလသာမာရ္ ကိုယ္တြင္းရန္ကိုပယ္ရန္ ကာမနယ္ပယ္မွ ထုတ္ေဆာင္၍ ထားအပ္ေသာ ဤစိတ္သည္ တဖ်ပ္ဖ်ပ္ တုန္လႈပ္၏။

33. The mind is restless, unsteady, hard to guard, hard to control. The wise man makes it straight, like a Fletcher straightens his arrows.

34. Like a fish quivers when taken out from his watery home and thrown on land, our mind struggles to get free from the power of Mara's sway (kilesas, moral defilements).

အပၸမာဒ၀ဂၢ - ဓမၼပဒ

၂။ အပၸမာဒ၀ဂၢ 

၂၁။ အပၸမာေဒါ အမတပဒံ၊ ပမာေဒါ မစၥဳေနာ ပဒံ။
အပၸမတၱာ န မီယႏၲိ၊ ေယ ပမတၱာ ယထာ မတာ။

၂၂။ ဧ၀ံ ၀ိေသသေတာ ဉတြာ၊ အပၸမာဒမွိ ပ႑ိတာ။
အပၸမာေဒ ပေမာဒႏၲိ၊ အရိယာနံ ေဂါစေရ ရတာ။

၂၃။ ေတ စ်ာယိေနာ သာတတိကာ၊ နိစၥံ ဒဠွပရကၠမာ။
ဖုသႏၲိ ဓီရာ နိဗၺာနံ၊ ေယာဂေကၡမံ အႏုတၱရံ။

၂၁။ မေမ့မေလ်ာ့ျခင္းသည္ နိဗၺာန္၏အေၾကာင္းတည္း၊ ေမ့ေလ်ာ့ျခင္းသည္ ေသျခင္း၏အေၾကာင္းတည္း၊ မေမ့မေလ်ာ့ေသာသူတို႔သည္ ေသသည္မမည္ကုန္၊ ေမ့ေလ်ာ့ေသာသူတို႔သည္ ေသသည္ မည္ကုန္၏။

၂၂။ မေမ့ေလ်ာ့ေသာ ပညာ႐ွိတို႔သည္ ဤသို႔ ထူးျခားေၾကာင္းကိုသိ၍ မေမ့ေလ်ာ့ေသာ သတိတရား၌ ႐ႊင္လန္း၀မ္း ေျမာက္ကုန္လ်က္ အရိယာတို႔၏ က်က္စားရာ ေလာကုတၱရာတရား ကိုးပါး၌ ေမြ႔ေလ်ာ္ၾကကုန္၏။

၂၃။ ထိုပညာ႐ွိတို႔သည္ (သမထ ၀ိပႆနာ စ်ာန္ႏွစ္ပါးျဖင့္ ကိေလသာကို) ႐ႈိ႔ၿမႇိဳက္ကုန္ၿပီးလွ်င္ အျမဲမျပတ္ လံု႔လ ျပဳကုန္၍ မတြန္႔မဆုတ္ လံု႔လထုတ္ကုန္လ်က္ ေယာဂေလးပါး၏ကုန္ရာ အတုမ႐ွိျမတ္ေသာ နိဗၺာန္သို႔ ေရာက္ၾက ကုန္၏။

21. Awareness is the path to the deathless (Nibbana), unawareness, the path of death. Those who are aware do not die; those who are unaware are as if dead already.

22. Those who, with a clean mind have seen this truth, those who are wise and ever-watchful, they feel the joy of watchfulness, the joy of the path of the Noble Ones (Ariyas).

23. And the wise who devote themselves to meditation and in deep contemplation with ever-living power advance on the path, they in the end reach Nibbana, incomparable release from bonds.

ယမက၀ဂၢ - ဓမၼပဒ

၁။ ယမက၀ဂၢ

၁။ မေနာပုဗၺဂၤမာ ဓမၼာ၊ မေနာေသေ႒ာ မေနာမယာ။
မနသာ ေစ ပဒုေ႒န၊ ဘာသတိ ၀ါ ကေရာတိ ၀ါ။
တေတာ နံ ဒုကၡမေႏြတိ၊ စကၠံ၀ ၀ဟေတာ ပဒံ။

၁။ နာမ္ခႏၶာ(ေလးပါး)တုိ႕သည္ စိတ္လွ်င္ ေရ့ွသြားရွိကုန္၏၊ စိတ္လွ်င္ အႀကီးအမွဴးရွိကုန္၏၊ စိတ္ျဖင့္ၿပီးကုန္၏၊ ျပစ္မွားလိိုေသာစိတ္ျဖင့္ အကယ္၍ ေျပာဆိုေသာ္လည္းေကာင္း၊ ျပဳလုပ္ေသာ္လည္းေကာင္း၊ ၾကံစည္ေသာ္လည္းေကာင္း ထိုေျပာဆို ျပဳလုပ္ ၾကံစည္မႈေၾကာင့္ လွည္းဘီးသည္ ၀န္ေဆာင္ႏြား၏ေျခရာသို႔ အစဥ္လုိက္ဘိသက့ဲသို႔ ထိုသူသို႔ ဆင္းရဲသည္ အစဥ္လိုက္ေလ၏။

1. Mental perception is the lead in mind that causes everything to happen. It is founded on our thoughts. Our life is the creation of our mind which is supreme. If one speaks or acts or plans with wicked mind, suffering and pain will follow as the wheel of a cart that follows the hoof of the ox.